Hünər, cəsarət və mərdanəlik haqqında

Neçin alçaqlara boyun əyirsən?

Oyuncaq olursan namərdlərə sən?

Nə üçün boynuna min yük alırsan?

Zalımın zülmündən razı qalırsan?

Qəlbi yumşaqlığı bir dəfə unut,

Çiynini dağ kimi ucaqılda tut!

Sən də süsən kimi ipəkdən olsan,

Səni saf torpaq da yaralar inan!

Zəlillik ürəyə ağrılar salar,

Zülmə dözənlərin sonu olar xar.

Tikantək çiynində tut yarağını,

O vaxt qucaqlarsan gül budağını.

İnsanı sarsıdar göz yaşı, nalə,

Ah çəkib, of deyən yetməz kəmalə! (L)

İradəsiz olma, iradəsizlər

Ayaqsız qurd kimi yerdə sürünər.

Tülkü canavarı edirsə məğmun,

Ondan iradəsi böyükdür bunun. (L)

Fil keçsin üstündən tapdalayaraq,

Xəsis adamlara əl açma ancaq.

Mərd olmaq yaxşıdır dünyada hər an,

Mərdlik ilə çatar arzuya insan. (X)

Dostluq və düşmənçilik haqqında

Uluların yolunun gərək qulu olasan,

Ülviyyətə yüksəlib, sən də ulu olasan,

Elə sadiq dost ara, səni darda qoymasın,

Çəkib tordan çıxarsın, səni torda qoymasın. (S)

Filləri qovmuşdu çeşmədən dovşan,

Kiçik görünməsin gözünə düşman. (X)

Yaxşı ad qazanmış gözəl dost ara,

Ondan yetişərsən ağ günə, vara.

Xoş ətirli bir dost yaxşıdır, inan,

Hərzə-hərzə durub danışanlardan.

Bir dostun da olsa eyibli əgər,

Yüzünün adına ləkə yetirər.

Ehtiyatsız bir quş düşərsə tora,

Başqa yüz quşu da sürüklər ora. (Y)

Sülh, müharibə, ədalət və zülm haqqında

 Atəşi üfürsən alışıb yanar,

Onu suya bassan, sönər aşikar. (X)

Dünyaya fateh olmaz zülmkarlıq, rəzalət,

Yer üzünün fatehi ədalətdir, ədalət!

Ədalətin müjdəsi bu dünyanı şad eylər,

Ədələtin işidir-ölkəni abad eylər. (S)

Səadət qapısını açmağa yaranmısan,

Sanma sitəm dalınca qaçmağa yaranmısan.

Hökmdar olmusan ki, yetişəsən haraya,

Daim məlhəm qoyasan hər sızlayan yaraya.

Məzlumlar güvənirlər şöhrətinə, adına,

Sən də yetiş onların köməyinə, dadına. (S)

Vətən, xalqa xidmət və xeyirxahlıq haqqında

Xidmət etmək sayılır kişilikdən nişana,

Xalqına xidmət etmək bir şərəfdir insana. (S)

Bacarsan hamının yükünü sən çək,

İnsana ən böyük şərəfdir əmək.

Sən də əldən düşüb yorulsan əgər,

Eşqinlə atəşə dön, nifrətinlə buza dön,

El yolunda günə dön, aya dön ulduza dön!

Yaxşılığı əzəldən adət etsən özünə,

Yaxşılığın hər yanda qapı açar üzünə. (S)

Axmaqlar bazara getməsəydi çürük mallar satılmazdı.

Don Kixot olmaq üçün yolxa çıxan bir çox insan evə Sanço Panko olaraq döndü.

Arının yediyi bala dönər, hörümcəyin yediyi zəhərə.

Qadın kölgə kimidir; onu izləyəndən qaçar, özü önündəkinin axasından qaçar.

İgid hərbdə, dost dərddə, kamil adan hiddətdə bəlli olar.

Bir dostunuz yemiş baxçasında gəzirsə, dalğın görünməyiniz ən böyük nəzakətdir.

İlk arvadı sənə Allah, ikinci qadını insanlar, üçüncüsünü isə şeytanlar göndərər.

Kitablar ruhun qidasıdır.

İdeallar ulduzlar kimidir,  onları tutmaq mümkün deyil, amma qaranlıq gecələrdə yolumuza onlar rəhbərlik edir.

Bir yanlışı haqlı çıxarmağa çalışmaq onu iki qat daha böyüdür.

Bu yüksəklik ruhu yabancı, alçaq təsirlərdən qoruyur. Özün öz nəfsin üzərində hakimiyyətdən və ehtiraslarının özbaşınalığı üzərində qələbədən yüksək hakimiyyət yoxdur. Nəfsini cilovlaya bilməyəni mənsəbə, xüsusən də yüksək mənsəbə yaxın buraxmaq olmaz: məyusluqdan qaçmağın ən layiqli üsulu, şöhrət qazanmağın ən yaxşı yoludur.

Müəllif: Baltasar Qratsian

"Kamillik elmi" fəlsəfi traktatından 

Yazılı qanunlar hörümçək torundan seçilmir. Hörümçək toru kimi qanunlar da zəifləri və yoxsulları tutub saxlayır, güclülüər və dövlətlilər isə bu toru cırıb çıxırlar.

Solon

O dövlət qüdrətlidir ki, onun vətəndaşları şaha itaət edir, şahları isə qanunlara.

Süleyman peyğəmbər

O dövlət çiçəklənərdi ki, onun ya hökmdarı filosof olsun, ya da filosofları hökmdar.

Platon

Qələbə kin, ədavət oyatmaq deməkdir. Öz ağana qalib gəlmək isə ağılsızlıqdır, bəzən isə təhlükəlidir. Üstünlüyünü nümayiş etdirmək hamıda, xüsusən zat-alilərində nifrət yaradır. Gözəlliyi səliqəsiz geyimlə gizlətmək olduğu kimi, cəhd göstərsən öz üstünlüyünü də gizlədə bilərsən. Çoxları, xüsusən də başçılar ağıldan başqa hər hansı qabiliyyətdə başqalarına güzəştə gedə bilərlər, çünki ağıl bütün qabiliyyətlərin üzərində hökmranlıq edir. Ona azacıq da olsa toxunmaq bu böyükləri təhqir etmək deməkrdir.